متن اعلامیه جهانی تنوع فرهنگی یونسکو

گفتمان ترکمنها : در تاریخ 16 تیرماه سال 1327 قانون اجازه عضويت قطعي ايران در سازمان تربيتي، علمي و فرهنگي ملل متحد (يونسكو) تصویب شد. یونسکو نهادی است که پس از جنگ جهانی دوم تشکیل شد.

مقدمه

تصویب اعلامیه جهانی تنوع فرهنگی توسط نمایندگان 188 کشور شرکت کننده در سی و یکمین اجلاس کنفرانس عمومی یونسکو (آبان 1380) بیانگر تاکید مجدد جامعه بین المللی بر ضرورت گفت و گوی بین فرهنگ ها به عنوان ضامن برقراری صلح در جهان و رد نظر به برخورد تمدن ها و فرهنگ هاست.
اعلامیه جهانی تنوع فرهنگی حاوی 12 ماده و یک برنامه کار با 20 موضوع برای نخستین بار این اصل را پذیرفته که اگر تنوع زیستی شرط بقای طبیعت است، تنوع فرهنگی نیز روندی است که بقای جامعه بشری را تضمین می کند و دفاع از آن التزام و تعهدی اخلاقی و جز لاینفک احترام به شان و کرامت انسان هاست.
اعلامیه جهانی تنوع فرهنگی یونسکو
کنفرانس عمومی
با تعهد به اجرای کامل حقوق بشر و آزادی های اساسی مندرج در اعلامیه جهانی حقوق بشر و سایر اسناد حقوقی به رسمیت شناخته شده جهانی، و با توجه به دو پیمان جهانی سال 1966: «حقوق مدنی و سیاسی» و «حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی»؛
با اشاره به مقدمه اساسنامه یونسکو که مقرر می دارد: «اشاعه گسترده فرهنگ و آموزش جامعه بشری برای (استقرار) عدالت، آزادی و صلح جزء لاینفک کرامت و شان انسان و وظیفه مقدسی است که همه ملت ها باید با همکاری متقابل آن را انجام دهند»؛
همچنین یادآوری ماده 1 اساسنامه سازمان که انعقاد موافقت نامه های بین المللی لازم برای ترویج جریان آزاد افکار به وسیله کلام و تصویر را یکی از هدف های اساسی خود توصیه کرده است؛
با اشاره به مقررات موجود در اسناد بین المللی مصوب یونسکو در زمینه تنوع فرهنگی و اجرای حقوق فرهنگی؛
با تاکید مجدد بر این که فرهنگ، مجموعه ای از خصوصیات مادی و معنوی است که یک جامعه یا یک گروه اجتماعی را از دیگر گروه ها و جوامع متمایز می سازد و محدود به هنر و ادبیات نشده، بلکه شیوه های زندگی، همزیستی، نظام های ارزشی، سنت ها و باورها را نیز در بر می گیرد؛
با توجه به این که فرهنگ در بطن مباحثات کنونی راجع به هویت، انسجام اجتماعی و «توسعه اقتصادی مبتنی بر دانش» قرار دارد؛
با تایید این مطلب که احترام به تنوع فرهنگی، تساهل، گفت و گو و همکاری در فضایی از اعتماد و تفاهم متقابل، بهترین ضامن استقرار صلح و امنیت بین المللی است؛
با آرزوی همبستگی بین المللی بیشتر بر پایه پذیرش تنوع فرهنگی و آگاهی از وحدت جامعه بشری و توسعه مبادلات بین فرهنگی؛
و با توجه به این که روند جهانی شدن ناشی از توسعه سریع فن آوری های اطلاعاتی و ارتباطی جدید از یک سو تنوع فرهنگی را به مخاطره می اندازد و از سوی دیگر برای برقراری گفت و گو میان فرهنگ ها و تمدن ها شرایط جدیدی ایجاد می کند؛
با آگاهی از رسالت خاصی که یونسکو در مجموعه نظام ملل متحد برای تضمین حفظ و ترویج تنوع فرهنگی مثبت دارد؛
با اعلام اصول زیر اعلامیه جهانی تنوع فرهنگی را تصویب می کند:
هویت، تنوع و کثرت گرایی
ماده 1 _ تنوع فرهنگی: میراث مشترک بشر
فرهنگ برحسب زمان و مکان اشکال متنوعی پیدا می کند. این تنوع در اصالت و تعدد هویت هایی نهفته است که گروه ها و جوامع تشکیل دهنده جامعه بشری را از یکدیگر متمایز می سازد. تنوع فرهنگی منبع تبادل، نوآوری و خلاقیت است. همان طور که تنوع زیستی برای بقای طبیعت حیاتی است، تنوع فرهنگی نیز شرط ماندگاری حیات انسانی است. در این مفهوم، تنوع فرهنگی، میراث مشترک بشری است که برای نسل کنونی و نسل های آینده باید آن را به رسمیت شناخت و حفظ کرد.ماده 2 _ از تنوع فرهنگی تا کثرت گرایی فرهنگی
در جوامع ما که تنوع آن رو به فزونی است، تضمین تعامل موزون و تمایل به همزیستی میان ملت ها و گروه های دارای هویت های فرهنگی بسیار متنوع ضروری است. اتخاذ سیاست هایی برای مشارکت و دخالت شهروندان، ضامن انسجام اجتماعی، سرزندگی جامعه مدنی و صلح است. بنابراین کثرت گرایی فرهنگی واکنش سیاسی به واقعیت تنوع فرهنگی و جزو لاینفک ساختار دموکراتیک است و به تبادل فرهنگی و شکوفایی ظرفیت های خلاق که حیات عمومی را پایدار می سازند، منجر می شود.ماده 3 _ تنوع فرهنگی به عنوان عامل توسعه
تنوع فرهنگی دامنه انتخاب برای همگان را گسترش می دهد و از جمله منابع توسعه است. نه فقط به مفهوم رشد اقتصادی، بلکه به عنوان وسیله ای برای نیل به هستی معنوی، عاطفی، اخلاقی و فکری رضایت بخش.

تنوع فرهنگی و حقوق بشر

ماده 4 _ حقوق بشر، ضامن تنوع فرهنگی
دفاع از تنوع فرهنگی به عنوان یک الزام اخلاقی با احترام به شان و کرامت انسان همراه است. یعنی تعهد به محترم شمردن حقوق بشر و آزادی های اساسی به ویژه حقوق اقلیت ها و حقوق افراد بومی. نمی توان با استناد به تنوع فرهنگی، حقوق بشر تضمین شده در حقوق بین المللی را نقض کرد و یا محدود ساخت.

ماده 5 _ حقوق فرهنگی، زمینه ساز حفظ تنوع فرهنگی
حقوق فرهنگی جزو لاینفک حقوق بشر، جهانی، تقسیم نشدنی و همبسته است. شکوفایی تنوع خلاق نیازمند اجرای کامل حقوق فرهنگی براساس ماده 27 اعلامیه جهانی حقوق بشر و ماده 13 و 15 پیمان اقتصادی، اجتماعی و حقوق فرهنگی است. بنابراین همه افراد باید بتوانند آرا و اندیشه های خود را ابراز کنند و آثارشان را به زبانی که می خواهند به ویژه به زبان مادری خلق و منتشر کنند؛ همگان سزاوار آموزشی مطلوب و مناسب اند که هویت فرهنگی آنان را محترم شمارد و باید بتوانند در حیات فرهنگی مورد علاقه شان مشارکت کنند و آداب فرهنگی خاص خود را اجرا کنند، مشروط به رعایت حقوق بشر و آزادی های اساسی دیگران.

ماده 6 _ دسترسی همگانی به تنوع فرهنگی
همراه با تضمین جریان آزاد افکار از طریق کلام و تصویر باید مراقب بود تا همه فرهنگ ها، فرصت ابراز و شناساندن خود را داشته باشند. آزادی بیان، کثرت گرایی در رسانه ها، کثرت گرایی زبانی، دسترسی مساوی به هنر و به دانش علمی و فن آوری از جمله دانش دیجیتالی و امکان دسترسی تمامی فرهنگ ها به ابزار بیان و نشر، ضامن تنوع فرهنگی است.

تنوع فرهنگی و خلاقیت

ماده 7 _ میراث فرهنگی سرچشمه خلاقیت
هرچند آفرینش ریشه در سنت های فرهنگی دارد، اما تنها در ارتباط و تماس با سایر فرهنگ ها شکوفا می شود. بنابراین کلیه اشکال میراث باید حفظ شده و به عنوان شواهد تجربی و آمال بشر به نسل های آینده انتقال یابد تا به این طریق خلاقیت با همه تنوعی که دارد تقویت شده و به گفت و گوی حقیقی میان فرهنگ ها بیانجامد.

ماده 8 _ کالاها و خدمات فرهنگی: کالاهایی منحصر به فرد
در برابر تغییرات اقتصادی و فن آوری امروز که چشم اندازهای وسیعی را برای آفرینش و نوآوری گشوده است، باید به تنوع عرصه آثار خلاق به ویژه شناسایی حقوق نویسندگان و هنرمندان به عنوان حاملان هویت، ارزش ها و مفاهیم توجه ویژه ای مبذول داشت و کالاها و خدمات فرهنگی را نباید به عنوان کالاهای تجاری یا اجناس مصرفی تلقی کرد.

ماده 9 _ سیاست های فرهنگی به عنوان عامل خلاقیت
در سیاست های فرهنگی علاوه بر تضمین جریان آزاد افکار و آثار باید شرایطی پیش بینی شود تا صنایع فرهنگی دارای توان مطرح شدن در صحنه محلی و بین المللی، امکان تولید و توزیع کالاها و خدمات فرهنگی را داشته باشند. هر دولت با توجه به تعهدات بین المللی خود سیاست فرهنگی اش را تدوین می کند و با استفاده از ابزاری که مناسب می داند _ حمایت عملی یا تصویب قوانین لازم _ آن را به اجرا در می آورد.

تنوع فرهنگی و همبستگی بین المللی

ماده 10 _ تقویت ظرفیت های آفرینش و توزیع جهانی
عدم توازن موجود در جریان و مبادله خدمات و کالاهای فرهنگی در سطح جهانی، تنوع فرهنگی را تهدید می کند. برای رفع این تهدید، تقویت همبستگی و همکاری بین المللی با هدف توانمندی کشورهای در حال توسعه و در حال گذار برای تاسیس صنایع فرهنگی رقابتی و ماندگار در سطح ملی و بین المللی ضرروی است.

ماده 11 _ مشارکت میان بخش عمومی، بخش خصوصی و جامعه مدنی
نیروهای بازار به تنهایی نمی تواند ضامن حفظ و ترویج تنوع فرهنگی، این کلید توسعه پایدار انسانی باشد. بنابراین، در سیاست عمومی باید بر همکاری و مشارکت بخش خصوصی و جامعه مدنی مجددا تاکید ورزید.

ماده 12 _ نقش یونسکو
یونسکو با توجه به صلاحیت و وظایف خود، مسئولیت های زیر را بر عهده دارد: الف _ تشویق کاربرد اصول اعلامیه حاضر در راهبردهای توسعه تدوین شده در مجامع بین دولتی متعدد
ب _ نهادی مرجع و مجمعی برای آن که دولت ها، سازمان های بین المللی، سازمان های غیر دولتی، جوامع مدنی و بخش خصوصی گردهم آمده و به تعریف مفاهیم، تعیین هدف ها و سیاست های تنوع فرهنگی بپردازند.
پ _ تداوم فعالیت های هنجار سازی، آگاه سازی و ظرفیت سازی در حوزه های مربوط به بیانیه حاضر در چارچوب صلاحیت یونسکو
ت _ تسهیل اجرای خطوط اصلی «برنامه کار» مندرج در ضمیمه اعلامیه حاضر

خطوط اصلی دستور کار اعلامیه «تنوع فرهنگی» یونسکو
کشورهای عضو یونسکو متعهد می شوند برای اشاعه وسیع اعلامیه تنوع فرهنگی یونسکو گام های مناسب را اتخاذ نموده و به خصوص با همکاری با یکدیگر در جهت تحقق اهداف زیر تلاش کنند:
1. تعمیق مباحثات بین المللی درباره پرسش هایی که در زمینه تنوع فرهنگی مطرح می شود، به ویژه با توجه به رابطه آن با توسعه و تاثیر آن بر سیاست گذاری در سطوح ملی و بین المللی و با در نظر گرفتن امکان تدوین یک سند حقوقی بین المللی در زمینه تنوع فرهنگی
2. تلاش برای تعریف اصول، معیارها و رویه ها در سطوح ملی و بین المللی و یافتن روش های آگاه سازی و الگوهای همکاری که برای حفظ و ترویج تنوع فرهنگ مناسب ترین اند.
3. گسترش تبادل دانش و بهترین رویه های مربوط به کثرت گرایی فرهنگی به منظور تسهیل مشارکت افراد و گروه های دارای زمینه های فرهنگی گوناگون در جوامع متنوع
4. تلاش برای درک و تشریح مفهوم حقوق فرهنگی، به عنوان جزو لاینفک حقوق بشر
5. پاسداری از میراث زبانی بشر و حمایت از حق بیان، آفرینش و اشاعه به بیشترین تعداد ممکن زبان ها
6. تشویق تنوع زبانی در کلیه سطوح آموزش، ضمن محترم شمردن زبان مادری، هم چنین ترویج یادگیری زبان های متعدد از سنین پایین
7. ارتقای سطح آگاهی عمومی نسبت به ارزش مثبت تنوع فرهنگی از طریق آموزش و بهبود برنامه های درسی و آموزش آموزگاران
8. تلفیق شیوه های سنتی آموزش در موارد ممکن با نظام آموزشی به منظور حفظ و استفاده کامل از شیوه های فرهنگی مناسب برای برقراری ارتباط و انتقال دانش
9. ترویج آموزش انفورماتیک و تضمین کسب مهارت زیادتر در فن آوری های ارتباطی و اطلاعاتی جدید به عنوان یک رشته تحصیلی و نیز ابزاری آموزشی برای کارآمدی بیشتر خدمات آموزشی
10. ترویج تنوع زبانی در فضای رایانه ای و تشویق دسترسی آزاد به کلیه اطلاعات حوزه عمومی از طریق شبکه های بین المللی
11. مبارزه با گسست دیجیتالی با همکاری نهادهای وابسته به نظام ملل متحد از طریق ایجاد امکانات لازم برای کشورهای در حال توسعه برای دسترسی بیشتر به فن آوری های نو و کمک به آنها برای آشنایی با فن آوری های اطلاعاتی از طریق تسهیل گردش دیجیتالی محصولات فرهنگی بومی، همچنین دسترسی این کشورها به منابع آموزشی، فرهنگی و علمی دیجیتالی موجود در جهان
12. تشویق تولید، حفظ و اشاعه مفاهیم متنوع در رسانه ها و شبکه های اطلاعاتی جهانی و به همین منظور تقویت نقش شبکه های رادیویی و تلویزیونی عمومی در گسترش تولیدات سمعی _ بصری مطلوب، به ویژه از طریق ایجاد ساز و کارهای تعاونی برای تسهیل پخش چنین تولیداتی
13. تدوین راهبردها و سیاست های حفظ و حمایت از میراث طبیعی و فرهنگی، به ویژه میراث فرهنگی معنوی و مقابله با قاچاق و انتقال غیر قانونی کالاها و خدمات فرهنگی
14. حفظ و تجلیل دانش سنتی، به ویژه بومیان حامل این دانش، شناسایی و تصدیق سهم دانش سنتی به خصوص در ارتباط با حفظ محیط زیست و مدیریت منابع طبیعی و تلفیق دانش محلی با علوم جدید
15. تشویق روند تحرکت و جا به جایی پدیدآورندگان، هنرمندان _ پژوهشگران و روشنفکران و توسعه طرح های تحقیقاتی بین المللی و همکاری های پژوهشی بین المللی، ضمن تلاش برای حفظ و افزایش ظرفیت های خلاق کشورهای در حال توسعه و در حال گذر
16. تضمین حمایت از حق مولف و حقوق وابسته به آن به منظور توسعه خلاقیت و نظام پاداش دهی برای طرح های خلاق همراه با محترم شمردن حق دسترسی همگان به فرهنگ، طبق ماده 27 اعلامیه جهانی حقوق بشر
17. مساعدت در تاسیس یا تقویت صنایع فرهنگی در کشورهای در حال توسعه و در حال گذر، همکاری برای گسترش ساختارها و مهارت های لازم، ایجاد بازارهای محلی پویا و تسهیل حضور محصولات فرهنگی این کشورها در بازار جهانی و شبکه های توزیع بین المللی
18. گسترش سیاست های فرهنگی، از جمله ترتیبات حمایتی عملی و یا چارچوب های حقوقی مناسب، به منظور ترویج اصول مندرج در این اعلامیه
19. مشارکت بخش های متفاوت جامعه مدنی در تدوین سیاست های عمومی که هدف آنها حفظ ترویج تنوع فرهنگی است.
20. تشویق مشارکت بخش خصوصی در تقویت تنوع فرهنگی و تسهیل برقراری فضای گفت و گو میان بخش های دولتی و خصوصی
کشورهای عضو یونسکو به مدیر کل سازمان توصیه می کنند که به منظور هماهنگی بیشتر اقدامات مربوط به تنوع فرهنگی، اهداف مندرج در این برنامه کار را در برنامه های یونسکو مد نظر قرار داده و آن را به سایر نهادهای وابسته به نظام ملل متحد و نیز سازمان های بین دولتی و غیر دولتی منعکس کند.

منبع : خبرگزاری میراث فرهنگی

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s


%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: