آزادی محور توسعه

 عظیم قرنجیک فعال فرهنگی
به نشانه یکی از ابتدایی ترین جنبه قدرت حمایتی آزادی های سیاسی ، معمولاً به این واقعیّت اشاره می شود که ، تاکنون هیچ قحطی در کشوری مردمسالار ،که دارای رای گیری منظّم ، احزاب و رسانه های نسبتاً آزاد باشد ، اتّفاق نیفتاده است .
قدرت دموکراسی در فراهم ساختن حمایت و امنیّت برای آسیب پذیرترین افراد جامعه ، در واقع بسیار گسترده تر از جلوگیری از قحطی مبحوث است . معمولاً وقتی ثروت اقتصادی بالا و بالاتر می رود ، توجّهی به دموکراسی نمی شود ، امّا وقتی بحران های اقتصادی بوجود می آید ، حقوق سیاسی ومدنی ، وصدایی که دموکراسی در اختیار فقرا قرار می دهد ، مانع له شدن غیر معمول آنها در چنین شرایطی می شود .
تصویر کوچک شده

گلشن مهر – عظیم قرنجیک : یکی از موضوعات بحث و گفتمان عمومی ، رابطه ی بین آزادی و توسعه است . گروهی ، آزادی را ضرورت پیشرفت اقتصادی دانسته و در مقابل ، گروهی دیگر ، در هراس از آزادی فردی ، آن را زیانبار برای توسعه تلقی می کنند .
یکی از موضوعات بحث و گفتمان عمومی ، رابطه ی بین آزادی و توسعه است . گروهی ، آزادی را ضرورت پیشرفت اقتصادی دانسته و در مقابل ، گروهی دیگر ، در هراس از آزادی فردی ، آن را زیانبار برای توسعه تلقی می کنند .در تحلیل توسعه اقتصادی جوامع ، ضرورت دارد که ، آزادی را هم به عنوان هدف اولیه ، و هم به عنوان وسیله رسیدن به توسعه به رسمیت بشناسیم .
آزادی به منزله هدف توسعه ، ناظر به ارزش قائل شدن به این اصل است که ، ارزیابی توسعه را نمی توان از زندگی مردمانی که از آزادی های واقعی بهره مند می شوند مجزّا و منفک کرد ، و توسعه را فقط ، برحسب ارتقاء و افزایش تولید ناخالص ملی یا درآمد شخصی ، و یا با صنعتی شدن ، پیشرفت فن آوری و نوسازی اجتماعی دید .
البتّه اینها دستاوردهای با ارزش و مهمّی هستند ، اما ارزش آنها ، باید به تاثیرشان بر حیات و آزادی انسانها بستگی داشته باشد .رابطه آزادی و توسعه فراتر از مباحث مطروحه فوق است . آزادی نه فقط هدف غایی توسعه ، بلکه وسیله ای موثّر برای توسعه نیز هست . کسب توانمندی واقعی هر فرد تحت تاثیر فرصت های اقتصادی ، آزادی های سیاسی ، تسهیلات اجتماعی و شرایط ممکن بهداشتی خوب ، آموزش اساسی ، تشویق و پرورش ابتکار عمل ، پیامد و شواهدی بر ارتباط متقابل آزادی و توسعه می باشد .
این فرصت ها مکمّل هم بوده ، و دسترسی و استفاده از همدیگر را تقویت می کنند . بواسطه چنین ارتباطات متقابل ، عامل انسانی آزاد و پایدار ، به عنوان موتور اثرگذار توسعه اقتصادی ظاهر می گردد .اگر به آزادی سیاسی به عنوان مثال نظری بیاندازیم ، برخی اوقات سوال می شود که آیا آزادی سیاسی منجر به توسعه می شود ؟ برخی متأثّر از تمایلات اقتدارگرایانه ، وبه تأسّی از این باور عام ، که دموکراسی دشمن رشد اقتصادی است ، پاسخ منفی به این پرسش می دهند .
مسلماً در این پاسخ و طرح سوال به آن شیوه ، پذیرش این اصل که آزادی های سیاسی و حقوقی دموکراتیک ، به مثابه یکی از اجزای تشکیل دهنده توسعه است، نادیده گرفته می شود . اهمیّت و مناسبت آزادی سیاسی برای توسعه ، نبایستی به صورت غیرمستقیم و از طریق کمک به رشد GNP انعکاس یابد ، بلکه شهروندی که در قید وبند باشد، حال چه فقیر و چه ثروتمند ، مسلّماً از یکی از اجزاء اساسی تشکیل دهنده زندگی خوب و مناسب محروم خواهد بود .
چرا که ، رشد اقتصادی به واسطه تقویت اوضاع و احوال اقتصادی افزایش می یابد ، نه محرومیّت و ظلم نظام سیاسی . دموکراسی و آزادی های سیاسی و مدنی ، از طریق فراهم ساختن حق اعتراض و اظهارنظر برای محرومان و آسیب پذیران جامعه ، باعث گسترش سایر آزادی ها از قبیل امنیت اقتصادی نیز می شود . به نشانه یکی از ابتدایی ترین جنبه قدرت حمایتی آزادی های سیاسی ، معمولاً به این واقعیّت اشاره می شود که ، تاکنون هیچ قحطی در کشوری مردمسالار ،که دارای رای گیری منظّم ، احزاب و رسانه های نسبتاً آزاد باشد ، اتّفاق نیفتاده است .
قدرت دموکراسی در فراهم ساختن حمایت و امنیّت برای آسیب پذیرترین افراد جامعه ، در واقع بسیار گسترده تر از جلوگیری از قحطی مبحوث است . معمولاً وقتی ثروت اقتصادی بالا و بالاتر می رود ، توجّهی به دموکراسی نمی شود ، امّا وقتی بحران های اقتصادی بوجود می آید ، حقوق سیاسی ومدنی ، وصدایی که دموکراسی در اختیار فقرا قرار می دهد ، مانع له شدن غیر معمول آنها در چنین شرایطی می شود .
در بین انواع مختلف آزادی ، از نقش فرصت های اجتماعی که دولت و جامعه فراهم می سازند ، نباید غافل شد . به عنوان مثال ، آموزش عمومی ابزار موثّری برای آزاد ساختن مردم از بند بی سوادی و نادانی است . علیرغم ارزشمند بودن فی نفسه این آزادی ، مسئله اساسی این است که ، این آزادی ، به توسعه اقتصادی و به آزادی های موثّری که باعث رونق اقتصادی می شود ، از طریق نقش و تاثیر گسترده ای که بر توانمندی های انسانی می گذارد ، کمک شایانی می کند . این نشان از ارتباط نزدیک و تاثیر متقابل گسترش نظام آموزشی و پیامدهای اقتصادی آن دارد . نتیجه ای که از این بحث می خواهیم بگیریم این است که ، نگاه آزادی محور نسبت به مقوله توسعه ، چندین مزیّت می تواند داشته باشد :
اول آنکه ، مبنای عمیق تری برای ارزیابی توسعه فراهم می کند .چراکه ، به جای اینکه صرفاً به رشد GNP ، صنعتی شدن یا پیشرفت فن آوری توجّه کنیم ، بر اهمیّت ذاتی واقعیت آزادی فردی و اعتلای انسانی ، تاکید می کند .
دوم آن که ، نگاه آزادی محور ، با تمرکز بر ارتباط متقابل بین انواع مختلف آزادی ، بینش های ابزاری عرضه می دارد ، و ما را متوجّه این مسئله می گرداند که ، ما که در درون دنیایی با نهادهای مختلف ( اعم از بازار ، دولت ، قوّه قضائیه ، احزاب سیاسی ، رسانه های خبری و غیره ) زندگی می کنیم ، باید برایمان مشخّص شود که ، چگونه آنها می توانند همدیگر را تحمّل ، تکمیل و تقویت کنند ، به جای اینکه کارآمدی یکدیگر را کاهش دهند .
سوّم آن که ، دیدگاه فراگیر آزادی محور به توسعه ، به ما اجازه می دهد که ، بین نقش مداخلات سرکوبگرانه دولت ، تنگ کردن آزادی و ابتکار عمل و کارآفرینی ، و نقش حمایت کننده دولت در اعتلای آزادی های موثّر افراد – مثلاً در فراهم ساختن آموزش عمومی ، مراقبت های درمانی و حمایت های اجتماعی ، سیاستهای توسعه اقتصادی کلان ، حفاظت از رقابت صنعتی و پایداری محیطی و بومی – تفاوت قائل شویم .
نهایتاً این که ، نگاه آزادی محور ، نقش سازنده کنشگر انسانی آزاد را ، به مثابه موتور تغییر و توسعه، ارج می نهد . چنین نگاهی ، کاملاً متفاوت از ملاحظه مردم به عنوان بهره مندان منفعل از برنامه های فریبکارانه توسعه خواهد بود .لذا زمانه ایجاب می کند که ، برای تحقّق رشد و توسعه پایدار و همه جانبه ، قدرت حمایت بخش آزادی و دموکراسی و جامعه مدنی را باور کرده و ارج بنهیم .
× فعال فرهنگی
اولکامیز

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s


%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: