بحثی در موضوع الفبای ترکمنی

دکتر یعقوب رحیمی داشلی برون

تدوین الفبا برای یک زبان اصول متعددی چون زیبایی، سرعت، دقت، مشمول قرار دادن همه ی جوامع همزبان که با الفبای مورد نظر مأنوسند و قرار گرفتن در زنجیره نوشتار یعنی بکار نبردن علائم دیاکرتیک و زبرزنجیری دارد. اما هیچ زبان معیاری وجود ندارد که توانسته باشد همه ی این قواعد را در نوشتار رعایت کند چون زبان چیزی نیست که بتوان برای تمام آواهایش و حتی واجهایش بتوان طابق النعل بالنعل حرف و نشانه تعیین کرد و در عین حال آموزشی و ساده باشد. این امر در تمام مللی که زبان معیار و رسمی دارند بر عهده ی شاخه های واجنگاری و آوانگاری در سطوح آکادمیک گذاشته می شود.

علی الخصوص آنگاه که الفبای مورد انتخاب ما عربی ـ فارسی برای زبانهای ترکی باشد کار شاق است. زبان ترکمنی در این خصوص ویژگی خاص خود را دارد که دیگر زبانهای ترکی ندارد و آن داشتن واجهای مصوت بلند در مقابل همه ی مصوتهای کوتاه است که این امر، مشکل تدوین الفبا برای تمام واجها را دوچندان می کند و واجهای مصوتمان تا هفده یا هجده بالا می رود.
ما مجبوریم در آموزش الفبا برای مرحله ی دبستانی، از علائم دیاکرتیک استفاده کنیم که در خط زمینه قرار نمی گیرد که بتدریج با ملکه ی ذهن شدن آموخته ها این علائم در نوشتار حذف می شوند و در عوض نوشتار زیباتر، ساده تر و سرعت نگارش آن بیشتر می شود.
زبانشناسان برای اصلاح الفبای زبان انگلیسی و واجنگاری کردن آن پیشنهاد و مطالعات زیادی داشتند که به دلایل رعایت نشدن اصول تدوین الفبا و ایجاد گسیختگی فرهنگی با متون کلاسیک پذیرفته نشد.
لذا، بهترین راه اصلاح الفبای سنتی و قاعده مند کردن آن است که این امر در سمینارهای تدوین الفبای کلاله و بندر ترکمن در حال انجام بود و فرصت سومی برای ایجاد سمینار و حل سه چهار حرف مورد اختلاف، در گنبد پیش بینی شده بود که متاسفانه به درازا کشید و گام سوم برداشته نشد. در این میان، تصمیمات اتخاذ شده چرا توسط بانیان این سمینارها زیر پا گذاشته شد که نتیجه اش بیشتر شدن موارد اختلاف نظر و ظهور اختلاف سلیقه های متعدد در گروه های مجازی گردید.
اختلاف سلیقه هایی که همچون تبدیل رسم الخط و الفبای ترکمنستان به الفبای عربی ـ فارسی است و غالبا پایه و اساس علمی ندارد و گاهی بسیار سنت گرایانه و بدور از مبانی زبان شناختی تدوین الفباست.
و اما رسم الخطی که اکنون بدور از تصمیمهای خرد جمعی سمینارهای کلاله و بندر ترکمن، از طریق آموزشی کردن در جمعیتها و بنیادهای فرهنگی ترکمن صحرا سعی بر ترویج آن می گردد. علاوه بر داشتن مشکلاتی چون عدم تطابق با اصول تدوین الفبا و تقلیدی بودن و توجه نکردن به واقعیتهای موجود در فضای فرهنگی کشورمان و ترکمن صحرا، حتی اگر رسما بالاجبار در مدارس اعمال گردد، همان مشکل گسیختگی فرهنگی و قابل درک نشدن متون کلاسیک و نسخه های خطی را در پی خواهد داشت. مشکلی که اکنون مردم استان سین کیانگ چین، با آن، در مقابل الفبای جدیدشان قرار گرفته اند و علاوه بر نازیبایی، دوری از متون گذشته را درپی دارد.
لذا از بر بانیان سمینارهای تدوین الفباست که همت نموده برای حل موارد اختلاف به برپایی سمینار سوم در گنبد یا غیر آن بیندیشند تا فضای فرهنگی این گونه دچار آشفتگی نگردد.
اکنون که زبانهای ترکی آذربایجانی و کردی به عنوان رشته ی دانشگاهی در راهنمای انتخاب رشته کنکور سراسری قرار گرفته است، ما وظایفی فراتر از این امر تفرقه انگیز یعنی الفبا داریم و باید سمینارها را با برنامه ی تدوین کتب درسی دبستان تا پایان دبیرستان ادامه دهیم و فضای علمی ـ فرهنگی موجود در کشورمان را غنیمت بدانیم. در جا زدن با این اختلافات الفبایی، فرصتهایمان را به هدر خواهد داد.
با تشکر از عنایت عزیزان،/  منبع ایغت  نیوز
عید قربان مبارک،
یعقوب رحیمی داشلی برون
۲۲ شهریور ۱۳۹۵، ۱۰ ذیحجه۱٤۳۷

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s


%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: