نگاهی به کنگره موغان بعنوان یکی از مهم ترین رویداد تاریخی ایران و منطقه بمناسبت 280مین سالگرد آن میراث فرهنگی وتاریخی

یوسف کـُر

حاج عبدالغفورآهنگری درصفحه 133 یکی ازاثرهایش بنام «تورکمنلر تاریخی» از تلاشهای نادرشاه برای برقراری روابط مدنی ومناسبات دوستانه درمیان أهل سنت وأهل تشیع وپایان دادن به خشونت وخونریزی نوشته است.
عنوان مطلب مورد نظردرصفحه 133 کتاب مذکور: ندرشا نینگ خیوه ده بولان زمانیندا شیعه و سنی گوررونگ لری نینگ بیانی( ترجمه: بیان گفتگوی شیعه و سنی زمانی که نادرشاه درخیوه بود)می باشد.
کتاب تورکمنلرینگ تاریخی، نوشته ی حاج عبدالغفور آخوند آهنگری، ازجانب موءسسه فرهنگی و انتشاراتی ایل آرمان در شهر گنبد قابوس بسال 1381/ 2002 انتشار یافت.

نویسنده این اثر که ساواک مانع چاپ آن شده بود می نویسد نادر شاه مهلت اجلاس گفتگو را سه روز اعلام داشت. قابل یادآوری است که نادرشاه درنقاط مختلف محدوده ی قلمرو خود از جمله هرات ، خیوه ، عراق( کربلا ویا نجف)، وغیره نیز اجلاس مشترک علمای أهل سنت وأهل تشیع ترتیب داده است.

اشاره: کنگره موغان درسال 1736 میلادی برگزارشده وامسال 280مین سالگردش است. مردمان ایران و منطقه درنتیجه ی توطئه های شوم استعمارگران کهنه و نو ازاین واقعه ی مهم نسبتاً بی خبر وبی تفاوت ماندند. بدین جهت پرداختن باین واقعه تاریخی باهدف آشنایی همه جانبه تر وعمیق تر وارجگذاری ومیراث داری از میراثهای فرهنگی وتاریخی کشورمان بسیار ضروری است.کنگره موغان دراوضاع متلاطم سده 18 میلادی ایران وجهان دراواخر ژانویه 1736 برابر با اوایل بهمن 1114 شمسی آغاز شده و تا اواخر مارس 1736 برابر با اوایل فروردین 1115 شمسی طول کشیده است. به تخمین صد هزار نفر شرکت کننده داشته، که بیش از 20هزار نفر آن ازطرف برگزارکنندگان سکولار ِسنتی آن زمان دعوت شده بودند.شرکت کنندگان فعال این تجمع بزرگ تاریخی پس از نزدیک به یکماه بحث و گفتگو پنج شرط فرماندهی کل قوا برای برطرف نمودن موانع برقراری دوستی میان گروه های مذهبی وقومی وقدرتمند شدن ایران را پذیرفته امضای عهد نامه ای معروف به وتیقه نامه( سند، قطعنامه)کنگره موغان را شروع کردند.کنگره با کوشش مبتکرانه ی نیروهای سکولار سنتی ایران برای پاسخ به الزمات زمان با هدف: 1-از بین بردن ریشه های خشونت و دشمنی درمیان گروه های مختلف مذهبی، قومی واجتماعی درایران ودرمنطقه،2-برای تحکیم دوستی، اخوت و اتحاد جهت محافظت کشور ومنطقه از تجاوزات ونیز توطئه های شوم استعمارگران، با بهره گیری عاقلانه از ابزار دیالوگ و گفتگو با همدیگر که ابزار اصلی جامعه مدنی امروز نیز میباشد صورت گرفته است.

بدین سبب این «انقلاب دموکراتیک» بقول مهدی کیوان نویسنده بخش عصرافشاریان در جلد 11م. کتاب 20جلدی تاریخ جامع ایران، برای مردمان ایران و منطقه یک میراث فرهنگی و تاریخی ارزشمندی محسوب شده، ونسل های امروزی برگزار کنندگان و شرکت کنندگان فعال آن کنگره موظف به ادای دین در راه ارجگذاری و میراث داری ازآن واقعه ی تاریخی هستند.
دراینجا اطلاعات جالبی درباره عهد نامه ی کنگره موغان ازچاپ دوم وصفحه 145کتاب نادرشاه که «ترجمه واقتباس مشفق همدانی» ادعا شده وموءسسه انتشارات امیرکبیر درسال 2537 پادنشاهی برابربا1357 هـ.شمسی انتشار داده است را میآورم. ولی لازم بیادآوری میدانم که رژیم پهلوی کنگره مغان را یک مراسم مجلل و پرشکوه تاجگذاری معرفی میکرد. بدینجهت عنوان صفحه مذکور «سند تاجگذاری نادرشاه» است و چنین نوشته شده :
متن اصلی عهد نامه دشت مغان که به وتیقه نامه نیز معروفست بطورغیرمترقب درمنزل علی خان یکی ازخوانین درگز که اجدادش دررکاب نادر بوده اند کشف گردید. این سند با آنکه متجاوز از بیست هزار دولار قیمت پیدا کرد ازطرف آقای بزرگ دانش نیا خریدار آن درمقابل چهل هزار ریال به موزه ایران باستان اهدا گردید. این سند اصل صورت مجلس مذاکرات مغان است که به خط میرزا مهدی خان استرآبادی منشی نادر برشته تحریرکشیده شده وازطرف حضاربه امضا رسیده است. نوشته های یک روحانی تورکمن درباره کوشش نادرشاه برای ایجاد روابط مدنی أهل سنت وأهل تشیع نکته های قابل توجه بسیاری دارد.
حاج عبدالغفورآهنگری درصفحه 133 یکی ازاثرهایش بنام «تورکمنلر تاریخی» از تلاشهای نادرشاه برای برقراری روابط مدنی ومناسبات دوستانه درمیان أهل سنت وأهل تشیع وپایان دادن به خشونت وخونریزی نوشته است.
عنوان مطلب مورد نظردرصفحه 133 کتاب مذکور: ندرشا نینگ خیوه ده بولان زمانیندا شیعه و سنی گوررونگ لری نینگ بیانی( ترجمه: بیان گفتگوی شیعه و سنی زمانی که نادرشاه درخیوه بود)می باشد.
کتاب تورکمنلرینگ تاریخی، نوشته ی حاج عبدالغفور آخوند آهنگری، ازجانب موءسسه فرهنگی و انتشاراتی ایل آرمان در شهر گنبد قابوس بسال 1381/ 2002 انتشار یافت.
نویسنده این اثر که ساواک مانع چاپ آن شده بود می نویسد نادر شاه مهلت اجلاس گفتگو را سه روز اعلام داشت. قابل یادآوری است که نادرشاه درنقاط مختلف محدوده ی قلمرو خود از جمله هرات ، خیوه ، عراق( کربلا ویا نجف)، وغیره نیز اجلاس مشترک علمای أهل سنت وأهل تشیع ترتیب داده است.
یوسف کـُر، برلین ، 18.10.2016

7 پاسخ to “نگاهی به کنگره موغان بعنوان یکی از مهم ترین رویداد تاریخی ایران و منطقه بمناسبت 280مین سالگرد آن میراث فرهنگی وتاریخی”

  1. یوسف Says:

    بنوشته حاج عبدالغفورآهنگری نادرشاه درنقاط مختلف محدوده ی قلمرو خود ازجمله هرات، خیوه، عراق( کربلا ویا نجف)، وغیره نیز اجلاس مشترک علمای أهل سنت وأهل تشیع ترتیب داده است. یعنی در راه برقرار تفاهم کوشیده وبه کوشش های تفرقه افکنانه استعمارگران وعوامل شان، ضربه کاری زده است.

  2. آلپ أر تؤنگگه Says:

    در مورد سئوال شعر فتاح و سن مختومقلی باید گفت که این شعر ربطی به شاعر ملی مان ندارد و از اشعار الحاقی است. برای اثبات این مطلب- اولا دستخط عربی- فارسی این شعر اصلا وجود ندارد و تنها بخط روسی به آکادمی علوم اهدا شده است- یعنی اگر مختومقلی بخط روسی نوشته باشد در آنصورت شاید-. ثانیا در این شعر گویا مختومقلی می گوید – آنگسا بو دسسانی اؤلدیر اول فتاح– یعنی اگر فتاح بفهمد که من این شعر را سرودم مرا خواهد کشت– ولی باز در سطر آخر می گوید– فراغی درد آیدیپ درده یانمالی…. یعنی مولف شعر اسم خودش را می آورد– آیا اینجا تناقض را نمی بینید… بهرحال این شعر مربوط میشود به استاد فلسفه قلیچ موللی یف که پدرش را بجرم احتکار به تبعید فرستادند و برادرش در جنگ کشته شد و خودش قصد فرار به هندوستان را داشت که جنایات استالین را به این نام- فتاح بیان می کند.

  3. آلپ أر تؤنگگه Says:

    (3)
    احمد درانی یکی از سرداران تحت رکاب نادر، بلافاصله پس از ترور نادر بفکر تصرف سرزمین های تحت فرمانروایی صاحبش را می افتد و تورکمنها هم از این فرصت استفاده کرده پس از کشتن دست نشاندگان نادر مانند جانی بگ و… در صف درانی قرار میگیرند. خود این مسئله به روشنی بیانگر نفرت تورکمنها از نادر است. چیزی که در مقاله بالا گویا با مسئله مغان و غیره می خواهند ذهن جوانان را مسموم نمایند. آذری های تازه تورک شده باید یک عذرخواهی بسیار بسیار بزرگ به ملت تورکمن بدهکارند که شاه اسماعیل خطایی شان که گویا شاعر هم است و مقام الوهیت دارد برایشان و یا شاه عباس کبیرشان و تهماسب هایشان از کشته های تورکمن پشته ها ساختند. در تمامی لشکرکشی های دوران قاجار در تمامی لشکرکشی های روسها در تورکمنستان همیشه فوج آذری در خدمت ماشین کشتار تورکمنها قرار داشتند.
    در این باره سخن زیاد است بقول تورکمن ها یاغشی آطه بیر قامچی یامان آطه مونگ قامچی— قویما قورساق بولماسا دورتمه قورساق نه یله سین.

  4. آلپ أر تؤنگگه Says:

    در مورد تحقیقات مرحوم آهنگری که در بالا بدان اشاره شده است باید گفت که اولا 90% کتاب ایشان برگرفته از روایات شجره تراکمه ابولغازی بهادر خان است و تنها قسمت نهایی که به ماجرای بعداز سقوط گوگ دفه تا سقوط کومیش تپه مربوط است از روایات و شنیده های مرحوم رجب آخوند صیادی نقل شده است که در دفتر یادداشته ای او نیز آمده است و چون مرحوم آهنگری میرزابنویس رجب آخون بودند این شنید هایشان را آنهم بطور ناقص وگاها با درج اشتباه اسامی روسی نقل کرده اند که بررسی آن خود بحث جداگانه ای است. دستخط ایشان سالها در منزل مراد دردی قاضی خاک میخورد و هر وقت که در ملاقات با وی بخش هایی از دفتر یادداشتهای مرحوم آهنگری را مطالعه میکردم- چیز خاصی ندیدم که ساواک بخواهد مانع نشر آن شود کما اینکه در چاپ اخیر مشاهده می کنید…. حتی خود مرحوم در ملاقاتی که با ایشان داشتم هرگز به محاق سانسور کشیده شدن اثرشان شکایت نمی کردند و یا اقلا دوستم قادیر آهنگری در این باره بمن چیزی نمی گفت. حالا نمی دانم مسئله توقیف اثر ایشان توسط ساواک را نامبرده چگونه اثبات می کنند بماند.

  5. آلپ أر تؤنگگه Says:

    برای شناسایی دقیق از جنایات نادر علیه ملت تورکمن بهتر است سری به کتاب سفرها و ماجراهای جونس هانوی دیپلومات انگلیسی که همزمان با حاکمیت نادر به ایران سفر کرده و کله مناره هایی که از سر شورشیان تورکمن توسط نادر درست شده بود را ترسیم کرده است مطالعه شود. مخصوصا بخش 32 کتاب که کلا به شورش تورکمنهای استرآباد اختصاص داده شده است. افشار یا آوشار به تورکی/تورکمنی چالاک و دونده است و یکی از نوه های اوغوزان بشمار می رود. این افشارها را به نقاط مختلف ایران از جمله آذربایجان کوچ می دهند ولی صفویان که بینیانگذاران کشتار تسلسل وار 500 سال اخیر ملت تورکمن بودند، افشارها را بهمراه کردها به خراسان کوچ دادند تا سرکوبی تورکمنها را با شدت تمام پیش ببرند. نادر در راه کسب قدرت رقیب اش فتح علیخان قاجار را با نامردی کشت قساوتش بحدی بود که چشمان پسرش رضاقلی را از حدقه در آورد. برای لشکرکشی به هند هزاران تن از اسرای تورکمن را گوشت دم توپ کرد. در دشت مغان بنابه نوشته مورخان روسی و تورکی و غیره جانیانی را در بین مردم و علما قرار داد تا هرکسی به اصلاح به فریب او گوش داده و پادشاهی وی را نخواهند با دشنه کشت. تا اینجای قضیه در شناخت نادر بطور عموم رایج بود ولی یکدفعه چه شد که برخی از گروههای آذری تورک گرا شده- کاسه داغتر از آش شده حتی نادر جانی را هم میخواهند به ریش قهرمانان ملی تورک ببندند. مثلا تورکمنهای افغانی احمدشاه درانی را پدر ملت می خوانند..مبارزین تورکمن برای ایرانی سکولار و دمکراتیک مبارزه می کنند برای آنها فرقی نمی کند که شیعه یا سنی جعفری یا کاظمی یا چه می دانم در جنبش مدرن ما اصولا مذهب جایگاهی ندارد اگر می داشت آنه قلیچ آخون ها و عطاجان آخون قوجقی ها را چرا نکوهش کردند…(1)

  6. بایندر Says:

    نکاتی که باید مد نظر داشته باشیم.
    ۱-ترکمنها از نظر سیاسی و نظامی در مقابل نادرشاه بودند. بطوری که برادر مختومقلی به درخواست احمد شاه درانی پاسخ مثبت داده و برای یاری به او حرکت میکند. که متاسفانه در راه شبیه خون زده میشود.
    ۲-کوچ عشایر کرمانج به خراسان به منظور مقابله با ترکمنها در زمان صفویه اغاز و در زمان نادر هم ادامه داشت. که از زمان استقرار این عشایر تا به امروز موی دماغ ترکمنها هستند. ایا انتظار دارید. به فردی که جغرافیای سیاسی ما را تغییر داده، نظری مثبت داشته باشیم؟
    ۳-نادر در دشت مغان دنبال مشروعیت پادشاهی خود بود. در ان نشست دولت عثمانی را هم فریب میدهد. و مذهب جعفری را مذهب پنجم جا میزند.

  7. ایوب گرکزی Says:

    مطلب بسیار جالبی بود با توجه به آدرسهایی که ارایه میدهد. ولی در حاشیه این مطلب موضوع دیگری نظرم را جلب کرد و آن سن و سال مختومقلی است . با حساب تورکمنهای ایران ۲۸۳ امین سال تولدش را جشن میگیرند یعنی ایشان ۳ ساله میباشند . با حساب تورکمنستان که ۲۹۳ امین سال تولدش را جشن میگیرند درواقع ۱۰ ساله بوده . خطاب به کسانیکه شعر فتاح مختومقلی را خطاب به نادرشاه میدانند چگونه قابل توجیح است ?

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s


%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: