مفاخر تورک

سلطان الغ بیک(بزرگترین منجم و ستاره شناس اسلامی )
سلطان محمد طارق بن شاهرخ یا میرزا محمد تَراغای بن شاهرخ مشهور به‌نام الغ بیک به معنی امیربزرگ (۷۹۵ تا ۸۵۳ هجری قمری / ۷۷۲ تا ۸۲۸ هجری خورشیدی / ۱۳۹۳ تا ۱۴۴۹ میلادی) فرزند شاهرخ و نوه تیمور از پادشاهان تیموری ایران بود. او پادشاهی ستاره‌شناس، ریاضی‌دان و اهل علم و ادب بود. او از عجایب تاریخ بشر است که در عین اینکه پادشاه بوده، کتابش به نام زیج الغ بیگ دقیق‌ترین تقویم اسلامی است که تقویم کنونی ایران مرهون زحمات اوست و پایه آن را از سال موش(سچقان ییل) بنا نهاده است،.

img_6004


الغ بیگ، دانشمندان علوم ریاضی، هندسه، هیأت، نجوم، الهیات و هنرمندان خطاط، شاعران، صوفیان، و عارفان را از چهارگوشه کشور به دربار خود در سمرقند فرا خواند و در این مدت فقه، اصول، معانی، زبان، ریاضیات، و نجوم را آموخت. قرآن مجید را در 6 ماه از بر کرد. ابیات بسیاری را حفظ کرد و هنر شاعری خود را نشان داد. از آن جائی که بیشتر از هر چیز به هیأت و نجوم علاقه داشت، دانش آن را نزد «قاضی زاده رومی» یاد گرفت.
تأسیس رصدخانه الغ بیگ:
در سال 824 ق، رصدخانه بسیار بزرگی را در سمرقند بنا کرد و زیج الغ بیگی را نوشت و رصد بست و همان سال مادرش گوهرشاد، را از مشهد به سمرقند برای دیدن رصدخانه دعوت کرد. کار رصدخانه او در سال 841 هـ ق تمام شد. زیج الغ بیگ در جهان اسلام رایج بود و تا پیدایش دانش نجوم در غرب، زیج دیگری تصنیف نشد و همواره بر اساس آن، تقویم، استخراج می شد. متن زیج الغ بیگ به همت «سدیو» در 1847 میلادی و ترجمه آن در 1853 میلادی، در پاریس منتشر شده است. او تألیف دیگری در تاریخ خاندان فرزندان چهارگانه چنگیزخان به نام «الوس اربعه چنگیزی» دارد.
دولتشاه سمرقندی در تذکره الشعرای خویش در مورد این سلطان تیموری و جایگاه علمی او شرح مبسوطی ارائه داده و او را واجد رتبه‌ای عالی در انواع علوم بویژه نجوم معرفی کرده است:
الغ‌ بیگ در ریاضیات مهارت داشت محاسباتی برای به دست آوردن سینوس زاویه انجام داده و موفق شده است که سینوس یک درجه را با دقت یک بر 1012 حساب کند.
بعد از وفات تیمور در سـال 1405 بین فرزندان بالای حاکمیت نزاع پیدا گردید در سـال 1409 در مرکز خراسـان هرات شـاهرخ میرزا و در ماوراالنهر الغ بیک 15 سـاله در سـمرقند حاکمیت داشـت. در سـال 1424 نیروی الغ بیک به مغولسـتان حمله نمود در بهار سـال 1425 آن جا را متصرف گردید.
در سـال 1347 بعد از مرگ شـاهرخ میرزا به قصد یکجا سـاختن خراسـان و ماورا النهر کوشـید. بدون توجه به مخالفت ها در زمسـتان سـال 1449 هرات را فتح و عبداللطیف پسـر خود را حاکم آنجا تعیین نموده، راهی سـمرقند گردید. دوره سـلطنت الغ بیک 1409 ـ 1449 دوره ی پر شـکوه بود
.گوهر شاد آغا ،مادر سلطان الغ بیک میباشد که مسجد گوهر شاد را در شهر مشهد ساخته و موقوفات فراوانی وقف علی بن موسی الرضا(صلی الله علیه) کرده است.
رصد خانه الغ بیگ در سمرقند اثر دیگر او در تاریخ به زبان ترکی تحریر یافته اسـت که در شـناخت حیات سـیاسی متصرفات چنگیز خان در نیمه اول قرن 13 و 14 از اهمیت خاصی برخوردار اسـت.الغ بیک به طبیعت و موسیقی علاقه خاص داشت و شـعر نیز می سـرود. امیر علی شـیر نوایی در مجالس النفایس و ابوطاهر خواجه در اثر ثمریه نمونه یی از اشـعار او را آورده اسـت. در مورد موسیقی نیز تالیفی دارد. در زمان الغ بیک آثار زیادی از عربی و فارسی به ازبکی ( ترکی ) ترجمه گردیده اسـت؛ و.در کتابخانه های او در بیشـتر از 1500 جلد کتاب موجود بود.
.دولت شـاه سـمرقندی می نویسـد: الغ بیک در هندسـه مانند اوقلیدس و در سـتاره شـناسی مثل بولوسیمی می باشـداندازه سـاین یک زاویه را الغ بیک و کاشـفی و همچنین معادله یک مجهوله درجه سـه و قیمت پای را تا 17 رقم اعشـاری کشـف نموده اند.
با وجود نبود آلات متکامل و پیشـرفته با اسـتفاده از رصدخانه حرکات آفتاب و مهتاب را حسـاب نمود که با محاسـبات امروزی فرق اندک دارد.این تفاوت در درجه نیسـت و فقط در دقیقه و ثانیه فرق ناچیز دیده می شـود. و حسـاب سـال و تاره الغ بیک با حساب حاضر بسـیار نزدیک اسـت.الغ بیک 360 روز 6 سـاعت 10 دقیقه 8 ثانیه در اصل 360 روز 6 سـاعت 9 دقیقه 6 ثانیه .
.با گذشـت زمانی بعد از وفات این دانشـمند بزرگ اثر پر بهایش مشـهور به « زیج گورکانی » در دنیای مدرن اروپا راه یافت و از طرف گریوس آماده چاپ گردید. در سـال 1643 از طرف یونورسـیتی آکسـفورد چاپ گردید. این اثر گرانقدر در سـال 1690 در پولند و در سـال 1611 ـ 1678 بنام « اطلس سـتاره های آسـمان » به زبان لاتین به نشـر رسـید. دانشـمندان شـرق شـناس انگلیسی ژ. دلیمبر ( قرن 19 ) سـتاره شـناس آلمانی، ل. سـدی قرن 19 ، ک. پتربی ( 1806 ـ 1880 ) سـتاره شـناس آلمانی ک. پروکیلن ( 1868 ـ 1956 ) آلمانی و دیگران در مورد اثر زیج گورگانی تحقیقاتی نمودند. و زیج گورکانی به زبان های مخلتف جهان در اروپا و قطعه آمریکا و در شـهر های مختلف چاپ گردیده اسـت.
نام بزرگش در کنار دانشمندان بزرگ جهان بر کره ماه ثبت شده، و ۸ منطقه از کره ماه بنام الغ بیک نامیده شده است، به حق باید نام فیلسوف شاه را افلاطون بر حاکم مدینه فاضله انتخاب کرده بر او‌منطبق کرد، رحمة الله علیه

از فيسبوك تركمن هاي ايران

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s


%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: